الکتریکالـا

موتور رلوکتانسی

موتور رلوکتانسی (Reluctance Motor) اساساً از دو بخش اصلی به نام استاتور (Stator) و روتور (Rotor) تشکیل می‌شود. استاتور دارای شیارها و برجستگی‌هایی است که سیم‌پیچی‌ها روی آن قرار داده می‌شوند.روتور شکل خاصی دارد و به دلیل این شکل خاص، فاصله هوایی بین استاتور و روتور یکنواخت نیست. هیچ منبع DC به روتور متصل نمی‌شود و می‌تواند به صورت آزادانه حرکت کند. همان‌طور که می‌دانیم، رلوکتانس یعنی مقاومت مدار مغناطیسی که به فاصله هوایی وابسته است. هرچه فاصله هوایی بیشتر باشد، رلوکتانس نیز بیشتر است و بالعکس. به دلیل آنکه فاصله هوایی بین استاتور و روتور متغیر است، وقتی روتور می‌چرخد، رلوکتانس بین استاتور و روتور نیز تغییر می‌کند. استاتور و روتور به گونه‌ای طراحی شده‌اند که تغییر رلوکتانس سیم‌پیچی‌ها نسبت به موقعیت روتور سینوسی باشد.

موتور رلوکتانسی

اصول عملکرد موتور رلوکتانسی:

همان‌طور که گفتیم، استاتور از سیم‌پیچی تشکیل می‌شود که سیم‌پیچی اصلی نام دارد. اما یک سیم‌پیچی به تنهایی نمی‌تواند میدان مغناطیسی دوار یا گردان تولید کند. بنابراین، برای تولید میدان مغناطیسی دوار، باید حداقل دو سیم‌پیچی جدا از هم با زاویه فاز مشخص داشته باشیم. در نتیجه، استاتور از یک سیم‌پیچی اضافه دیگر نیز تشکیل می‌شود که سیم‌پیچی کمکی نام دارد و از یک خازن سری با آن نیز تشکیل شده است. در نتیجه، یک اختلاف فاز بین جریان‌های دو سیم‌پیچ و شارهای متناظر با آن‌ها وجود خواهد داشت. این شارها به تولید میدان مغناطیسی گردان واکنش نشان می‌دهند. سرعت این میدان سرعت سنکرون نام دارد که با تعداد قطب‌هایی که سیم‌پیچی استاتور به دور آن‌ها پیچیده شده است تعیین می‌شود.
روتور از میله‌های مسی یا آلومینیومی اتصال کوتاه شده تشکیل می‌شود و و مانند روتور قفس سنجابی یک موتور القایی عمل می‌کند.موتور رلوکتانسی

اگر یک تکه آهن در میدان مغناطیسی قرار داده شود، در موقعیت حداقل رلوکتانس قرار خواهد گرفت و به صورت مغناطیسی قفل خواهد شد. به طریق مشابه، در موتور رلوکتانسی، روتور خود را در محور میدان مغناطیسی گردان در موقعیت حداقل رلوکتانس قرار می‌دهد. اما به دلیل لختی روتور، توقف آن امکان پذیر نیست. بنابراین، روتور، مانند موتور القایی قفس سنجابی، با سرعتی نزدیک سرعت سنکرون شروع به حرکت می‌کند. وقتی سرعت روتور نزدیک سرعت سنکرون است، میدان مغناطیسی استاتور، روتور را به سنکرون بودن، یعنی موقعیت رلوکتانس کمینه می‌کشد و به صورت مغناطیسی آن را قفل می‌کند. سپس روتور با سرعتی معادل به سرعت سنکرون به چرخش ادامه خواهد داد. گشتاور اعمالی به روتور، گشتاور رلوکتانسی نامیده می‌شود. بنابراین، در نهایت موتور رلوکتانسی مانند یک موتور سنکرون عمل می‌کند. لختی و بار روتور باید کم باشد تا بتواند مانند یک موتور سنکرون کار کند.

مزایای موتور رلوکتانسی:

  • عدم نیاز به منبع DC برای روتور
  • مشخصه سرعت ثابت
  • ساختار مقاوم
  • نگهداری و تعمیرات کمترموتور رلوکتانسی

معایب موتور رلوکتانسی:

  • بهره کم
  • ضریب توان پایین
  • نیاز به روتور با لختی بسیار پایین
  • ظرفیت کم بار

برخی از کاربردهای موتور رلوکتانسی عبارتند از:

  • دستگاه‌های سیگنال
  • دستگاه‌های کنترل
  • رگولاتورهای خودکار
  • ابزارهای ضبط
  • ساعت‌ها
  • تله‌پرینتر یا تله‌تایپ‌ها
  • گرامافون‌ها

بیشتر بخوانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *